Εκτύπωση

Η αναποτελεσματικότητα του Ελληνικού Κράτους δυσφημεί τις περιοχές Νatura 2000 στις τοπικές κοινωνίες

on . Posted in ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

perivallon natura2000topikeskoinonieskratos800

Η ανακήρυξη της 21ης Μαΐου ως Ευρωπαϊκής Ημέρας Natura 2000 αποτελεί μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία να εξετάσουμε βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η προστασία των φυσικών οικοσυστήματων στην Ελλάδα και ειδικά των περιοχών Natura 2000.

Παρά την επιτακτική ανάγκη που υπάρχει για προστασία της βιοποικιλότητας, όπως αναδεικνύει και η Κομισιόν, δεν υπάρχουν ακόμη για τις περισσότερες περιοχές της χώρας τα αναγκαία νομοθετήματα.

Όμως ακόμη και εκεί που υπάρχουν, σε πολλές περιπτώσεις, τα προβλεπόμενα διαχειριστικά μέτρα προστασίας θεωρούνται επαχθή και δυσανάλογα από τις τοπικές κοινωνίες. Σε κάποιες περιπτώσεις τα τελευταία χρόνια η κατάσταση βελτιωθεί αισθητά σε κάποιες περιοχές, ως αποτέλεσμα των προσπαθειών του ανθρώπινου δυναμικού των Φορέων Διαχείρισης.

Γίνεται όμως εύκολα αντιληπτό ότι συνήθως η απόπειρα εφαρμογής μέτρων προστασίας σε τοπικό επίπεδο εγείρει πολλές εντάσεις. Οι τοπικές κοινωνίες αντιμετωπίζουν, συχνά, εχθρικά το εκάστοτε προστατευτέο αντικείμενο της νομοθεσίας αντί να το αξιολογούν ως συγκριτικό πλεονέκτημα που μπορεί να αποτελέσει, μέσω της αξιοποίησής του, εφαλτήριο ανάπτυξης.

Κύριος άξονας των προβλημάτων που προκαλούνται είναι ο περιορισμός κατά περίπτωση των επιτρεπόμενων δραστηριοτήτων αλλά και η θολή εικόνα που υπάρχει για την ακριβή γεωγραφική αποτύπωση των ορίων των προστατευόμενων περιοχών

Το πρόβλημα στη βάση του έχει μια πολύ γνωστή εξήγηση: η έλλειψη θεσμικών γραμμών στην Ελλάδα. Ως θεσμική γραμμή νοείται η αποτύπωση σε χάρτη με συγκεκριμένη και ευκρινή αποτύπωση μιας προστατευόμενης περιοχής: δασικής, αρχαιολογικής, natura, αιγιαλού, παραλίας. Δηλαδή, με απλά λόγια, στην Ελλάδα δεν υπάρχει ένας χάρτης που να αποτυπώνει τι προστατεύεται και που.

Σε συνδυασμό με την έλλειψη δασικών χαρτών και Κτηματολογίου, που αφορά το σύνολο σχεδόν των προστατευόμενων περιοχών, η κατάσταση επιδεινώνεται σημαντικά. Πρόσφατα μάλιστα η παρούσα κυβέρνηση κατήργησε και το σχετικό άρθρο του νόμου που προέβλεπε θεσμικά την κατάρτιση των θεσμικών γραμμών, η οποία θα γίνονταν πάνω στο (μοναδικό υπάρχον και αξιόπιστο) ψηφιακό υπόβαθρο του Κτηματολογίου.

Το πρόβλημα αυτό δεν βρίσκεται εύκολα στην επικαιρότητα αλλά είναι πολύ σημαντικό. Τα όρια των προστατευόμενων περιοχών, τουλάχιστον για τις περιοχές natura υπάρχουν ήδη δημοσιευμένα σε ΦΕΚ μαζί με τους αντίστοιχους χάρτες, έστω και σε μεγάλη κλίμακα. Επίσης υπάρχουν διαθέσιμα αντίστοιχα γεωχωρικά δεδομένα με βάση την οδηγία INSPIRE για την ελεύθερη χρήση των γεωχωρικών δεδομένων.

Και ενώ στην Ελλάδα καλύπτεται το γράμμα της οδηγίας καθώς παρέχονται τα δεδομένα, η πρόσβαση των πολιτών σε αυτά δεν είναι η κατάλληλη καθώς δεν υπάρχουν όλα αυτά σε έναν και μόνο χάρτη, με υψηλής ακρίβειας απεικόνιση. Αυτά παρέχονται δυστυχώς μόνο σε ειδικευμένους χρήστες με τη μορφή δεδομένων που θα πρέπει να περάσουν οι ίδιοι πάνω σε κάποιους χάρτες ή εφαρμογές.

Δυστυχώς η έλλειψη αυτή των θεσμικών γραμμών και το θολό τοπίο με τα ακριβή όρια δεν είναι το μόνο ζήτημα που «συκοφαντεί» τον θεσμό των περιοχών natura 2000 στις ελληνικές τοπικές κοινωνίες. Υπάρχει και το πρόβλημα των επιτρεπόμενων χρήσεων γης. Με βάση τη νομοθεσία, κάθε περιοχή προστασίας πρέπει να έχει Προεδρικό Διάταγμα και Σχέδιο Διαχείρισης που θα περιγράφει, μεταξύ άλλων, με ακρίβεια τις επιτρεπόμενες χρήσεις.

Αυτό στην Ελλάδα δεν υπάρχει ακόμη, στις περισσότερες περιοχές, όπως αναλύσαμε. Αυτό σημαίνει ότι κάθε ειδική περίπτωση κρίνεται ξεχωριστά από τις αρμόδιες διοικητικές αρχές, με βάση γενικότερες διατάξεις της νομοθεσίας που μπορεί να έχουν ή να μην έχουν εφαρμογή. Και όταν μια τέτοια περίπτωση είναι μεγάλου οικονομικού αντικειμένου, όπως ένα μεγάλο τουριστικό συγκρότημα ή ένα αιολικό πάρκο, συνήθως καταλήγει στα δικαστήρια και εν τέλει στο Συμβούλιο της επικρατείας, δημιουργώντας έναν μόνιμο βραχνά κυρίως για μεγάλες επενδύσεις.

Όμως τα πράγματα ίσως είναι χειρότερα για τις μικρές επενδύσεις – ακόμη και για δραστηριότητες όπως η κτηνοτροφία, καθώς πολλές φορές, για παράδειγμα, η βόσκηση αντιμετωπίζεται ως εχθρός της βιοποικιλότητας, γεγονός που δεν μπορούν να αποδεχθούν οι τοπικές κοινωνίες που ασκούν αυτή τη δραστηριότητα σε μια περιοχή επί δεκάδες ή και εκατοντάδες χρόνια. Και αυτό είναι μόνο ένα παράδειγμα από τα εκατοντάδες που έχουν υπάρξει τα τελευταία χρόνια, δημιουργώντας συνεχώς εντάσεις τοπικά.

Μόνος δρόμος για την οριστική επίλυση του προβλήματος, όπως έχουν αναδείξει πολλές φορές επιστημονικοί φορείς και μελέτες, είναι η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου, η ανάρτηση οριστικών δασικών χαρτών, η ολοκλήρωση των Προεδρικών Διαταγμάτων Προστασίας των περιοχών Natura και η ψηφιακή αποτύπωση σε έναν ενιαίο χάρτη των θεσμικών γραμμών. Όλα αποτελούν ευθύνη του Υπουργείου Περιβάλλοντος, που δεν δείχνει ιδιαίτερο ζήλο για τη διευθέτηση των θεμάτων.

Για τα δύο από αυτά, το Κτηματολόγιο και τους Δασικούς Χάρτες, λόγω των μνημονιακών δεσμεύσεων που ανέλαβε η χώρα και του μεγάλου ύψους χρηματοδότησης που απαιτείται, φαίνεται να υπάρχει σήμερα ένας ορίζοντας ολοκλήρωσης μέχρι το 2020 – έστω και με ερωτηματικά.

Για τα άλλα δύο όμως, την ολοκλήρωση των αναγκαίων ΠΔ και την ψηφιοποίηση των θεσμικών γραμμών, το αρμόδιο Υπουργείο ακολουθεί γραμμή «μπρος – πίσω», ακολουθώντας την εναλλαγή των κυβερνήσεων, δημιουργώντας ανασφάλεια στο κατά πόσον αυτές οι προϋποθέσεις αποτελεσματικής προστασίας των περιοχών natura θα μπορέσουν να επιτευχθούν.

Χωρίς τον συνδυασμό όλων αυτών των προϋποθέσεων οι πολίτες, κάτοικοι και επισκέπτες των περιοχών Natura, επενδυτές και επιχειρήσεις, φορείς και ΜΚΟ, παραμένουν έρμαια ερμηνειών από διάφορες υπηρεσίες και πελαγοδρομούν ανάμεσα σε αντιφατικές διατάξεις της νομοθεσίας. Με ότι αυτό συνεπάγεται σε επίπεδο ταλαιπωρίας αλλά και διαφθοράς.

Πηγή euractiv.gr

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn